Olijfolie en Hersenvolume

Als mensen ouder worden zal het volume van de hersenen afnemen, een probleem dat de cognitieve vaardigheden negatief beïnvloedt. Nieuw onderzoek heeft aanwijzingen gevonden dat het volgen van het mediterrane dieet kan helpen om het volume van het brein te behouden[1]. Dit zou kunnen zorgen voor een minder grote vermindering van geheugen en vaardigheid om te leren
Het Mediterrane dieet houdt in dat je olijfolie als je primaire vetsoort gebruikt plus grotere hoeveelheden aan fruit, groenten, noten, bonen en volkorenproducten. Dat wordt aangevuld met het matig gebruik van melkproducten, vis en rode wijn, maar daartegenover staat een lage consumptie van gevogelte en roodvlees.

In het onderzoek werden gegevens verzameld over de eetgewoonten van 967 bejaarden van rond de 70 jaar oud met normale cognitieve functies. Van deze groep ondergingen 562 een MRI-scan om de dikte van de cortex te meten. Na drie jaar kwamen 401 van hen terug en kregen een tweede scan. De resultaten werden vervolgens vergeleken met het gevolgde dieet van de proefpersonen.

Het bleek dat zij, die niet (genoeg) het Mediterrane dieet hadden gevolgd, een groter verlies aan hersenvolume hadden dan zij, die dat dieet beter gevolgd hadden. Degenen die het beste het Mediterrane dieet hadden gevolgd hadden slechts de helft van de afname van het hersenvolume dan dat je kon verwachten op basis van de normale effecten van veroudering.
Bovendien bleek dat, in tegenstelling tot eerder onderzoek, het eten van meer vis en minder vlees geen invloed had op het behoud van hersenvolume. Het is dus mogelijk dat andere componenten van dat dieet verantwoordelijk zijn voor de positieve gevolgen of dat het te maken heeft met de combinatie van de componenten.

Eerder onderzoek had al aangetoond dat hoe vroeger iemand met het Mediterrane dieet was begonnen, hoe groter de effecten op de gezondheid zou zijn. Toch is het nooit te laat om gezond te gaan eten.

Luciano et al: Mediterranean-type diet and brain structural change from 73 to 76 years in a Scottish cohort in Neurology – 2017

Wilde olijfstekjes vrij van Xylella

Een Italiaanse coöperatie meldde onlangs dat men een tiental stekjes van wilde olijfbomen in hun boomgaarden had ontdekt die vrij waren van het gevreesde olive quick decline syndrome een plantenziekte die veroorzaakt wordt door Xylella fastidiosa, een bacterie die het voornamelijk nog gemunt heeft op olijfbomen.
Deze bacterievrije en dus gezonde stekjes werden aangetroffen in boomgaarden die ernstig getroffen waren door de bacterie. De boomgaarden lagen in het epicentrum van het gebied dat het meest te lijden heeft: de provincie Salento in het uiterste zuidoosten van het land.

De stekjes werden in de afgelopen maanden voortdurend getest door onderzoekers van het Consiglio Nazionale delle Ricerche (National Research Council in Bari. Ze bleken en bleven vrij van de Xylella-bacterie, in tegenstelling tot hun 'getemde' soortgenoten die om hen heen groeien.

Er wordt gehoopt dat de olijfgaarden in Salento een natuurlijke genetische oplossing voor het probleem hebben gevonden en dat het mogelijk is om de bacterie uit te bannen uit deze zo arme regio.

Het blijkt dat de wilde olijfbomen nog een extreme genetische variabiliteit hebben. Daaronder zijn rassen die van de locale olijfcultivars afstammen, waaronder de Ogliarola en de Cellina di Nardò. Deze zijn uitzonderlijk hard getroffen door de uitbraak van Xylella.
Het volledig 'ombouwen' van de olijfboomgaarden naar de bestendige rassen gaat echter tijd kosten. Veel tijd. Ik vraag me af of de Italianen deze tijd gegund wordt omdat de Xylella-bacterie ook nog eens eenvoudig kan overspringen op die andere inkomstenbron: druiven. Dan heet het ziektebeeld plots Pierce's disease (PD).

Oogst 2016-2017: 14 procent minder olijven

De wereldproductie van olijven zal vermoedelijk in 2016-2017 met zo'n 14 procent dalen ten opzichte van het vorige oogstseizoen. Men hoopt in totaal 2,713,500 ton olijven te kunnen oogsten. Europese boeren zullen naar verwachting ongeveer 1,923,000 ton binnen kunnen halen, een vermindering van 17 procent.
Vanuit Spanje wordt een productiedaling verwacht van 6 procent (1,311,000 ton), Griekenland zal zelfs een daling moeten rapporteren van 19 procent (260,000 ton), de oogst van Portugal zal zo'n 14 procent dalen (39,600 ton), terwijl Italië een verbazingwekkende daling van wel 49 procent (243,000 ton) zal moeten ondergaan. Frankrijk is tegenwoordig een kleine speler, maar men verwacht dat de oogst maximaal 4000 ton zal bedragen, een daling van bijna 30 procent.

Italië heeft te kampen met zowel negatieve klimatologische omstandigheden als de impact van het Olive Quick Decline Syndrome met de gevreesde Xylella fastidiosa (Xf) bacterie. Andere Europese landen hadden ook behoorlijk last van droogte en schade als gevolg van deze bacterie.

Ook in niet-Europese landen, zoals Tunesië, Marokko, Algerije, Jordanië, Libanon, Libië en zelfs Argentinië worden lagere oogsten voorspeld. Daarentegen wordt verwacht dat de productie zal stijgen in Turkije (+24 procent), Chili (+19 procent), Egypte (+8 procent), Israël (+7 procent) en zelfs Albanië (+5 procent).
Als gevolg van de wereldwijde problemen bij de productie is ook de prijs van olijfolie de laatste tijd sterk gestegen. In Spanje kostte eind november een liter olijfolie €3.37, een stijging van 10 procent ten opzichte van vorig jaar. Een liter kost in Italië nu al €5.75 (+ 10 procent), terwijl in Griekenland intussen €3,46 (+21 procent) mag worden neergeteld. In Tunesië staat €3,68 (+12 procent) op het prijskaartje.

De consumptie van olijfolie zal naar verwachting met één procent gaan dalen tot 2,904,000 ton als gevolg van die hogere prijze.

Koop snel je Griekse olijfolie hier voordat de prijzen nóg verder stijgen.

Gefrituurde olijven

In zuidelijk Europa kan er aan het eind van het seizoen een belangrijk probleem ontstaan: soms zijn de olijven op voordat de vruchten van nieuwe oogst voor consumptie beschikbaar is. De versgeplukte olijven moeten immers nog enkele weken tot maanden in een zoutwaterbad doorbrengen om hun wat bittere smaak te laten verdwijnen. Voor die tijd zijn ze bijkans oneetbaar terwijl ze na een wekenlange onderdompeling in brein perfect op smaak zijn.
In de regio Puglia, gelegen in de 'hak' in het uiterste zuiden van Italië, hebben ze een speciale olijf met plaatselijke namen als Nolche, Termite of soms Amele ('appel') — omdat ze zo zoetzuur kunnen zijn als appels.

Deze olijven worden geplukt en in kokende olijfolie gefrituurd. Als de olijven door het hete vet verschrompeld zijn – disfatte ('overwonnen' of 'defeated'), noemen de Italianen dat. Vervolgens worden ze na enkele minuten uit de pan gehaald en bestrooid met wat zout. Je olive per friggere zijn gereed.

Soms worden er op het laatst nog even wat kleine tomaatjes aan het vet toegevoegd of worden de olijven verwerkt in een frisse salade, maar ze kunnen ook perfect dienen als een gezond borrelhapje of passend hapje bij de Italiaanse wijn.

Olijfolie en Depressie [2]

Er komt steeds meer bewijs beschikbaar dat – in ieder geval in een deel van de patiënten – depressies mede het gevolg zijn van chronische sub-klinische ontstekingen in het lichaam[1]. Een sub-klinische ontsteking is een ontstekingsreactie die nog geen duidelijke lichamelijke reacties oplevert, maar toch een meetbare verhoging van de ontstekingswaarden doet ontstaan.

Daarom denken onderzoekers dat het wellicht een idee is om ontstekingsremmers in te zetten tegen depressieve gevoelens. De resultaten van de eerste wetenschappelijke onderzoeken lijken inderdaad aan te tonen dat een ontstekingsremmer als ibufrofen werkzaam lijkt te zijn tegen depressies[2]. Weliswaar was dát onderzoek uitgevoerd in muizen, maar je moet toch ergens beginnen om je theorie te onderzoeken. Ibuprofen is een zogenaamde non-steroid anti-inflammatory drug (NSAID), normaal ingenomen om pijn, koorts en ontstekingen te behandelen.
Maar er bestond al onderzoek dat aantoonde dat extra virgine olijfolie stofjes, zoals oleocanthal en oleuropein, bevat. Olijfolie bevat zoveel oleocanthal dat het consumeren van slechts 50 gram per dag van een goede olijfolie gelijk staat aan een tiende van een ibuprofen dosis voor volwassenen[3]. Die hoeveelheid is gelijk aan ongeveer 3.5 eetlepels.

Met andere woorden: je wordt niet alleen blij van het regelmatig consumeren van een heerlijk Mediterraan gerecht, maar de olijfolie zelf heeft dus anti-depressieve effecten.

[1] Baune: Are Non-steroidal Anti-Inflammatory Drugs Clinically Suitable for the Treatment of Symptoms in Depression-Associated Inflammation? in Current Topics in Behavioural Biosciences – 2016
[2] Saleh et al: Ibuprofen suppresses depressive like behavior induced by BCG inoculation in mice: role of nitric oxide and prostaglandin in Pharmacology, Biochemistry and Behavior – 2014
[3] Beauchamp et al: Phytochemistry: ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil in Nature – 2005

Mediterrane dieet beter dan statines tegen hartproblemen?

Een recent onderzoek heeft aangetoond dat het volgen van een zogenaamd Mediterraan dieet betere effect kan hebben dan het slikken van statines om het risico van hartproblemen en ontijdig overlijden te verminderen. De cijfers laten zien dat, mensen met hartproblemen en het dieet volgden, een 37 procent lagere kans op op overlijden hadden dan mensen die het dieet niet volgden[1].

De resultaten van dit onderzoek heeft er in ieder geval al toe geleid dat experts van mening zijn dat mensen met hart- en vaatziekten een dieet zouden moeten volgen dat rijk is aan olijfolie, groenten, vis en noten voordat ze medicatie krijgen voorgeschreven. Statines worden in verband gebracht met nogal wat bijwerkingen en artsen zijn van mening dat die eventuele bijwerkingen bij een Mediterrane dieet natuurlijk afwezig zijn.
Er bestaat al ouder onderzoek dat het volgen van een Mediterraan dieet mensen kan beschermen tegen het ontstaan van hartproblemen, diabetes en zelfs kanker, maar dit onderzoek toont overduidelijk aan dat ook patiënten, die al hartproblemen hebben, gebaat zijn bij dit dieet.

Hartproblemen ontstaan vaak door een verhoogd cholesterol en de statines verminderen de hoeveelheid cholesterol in het bloed. De statines kunnen daarom zonder twijfel levensreddend zijn en ze zijn in staat om voortijdig overlijden aan hartfalen te verminderen.

Het Italiaanse team bestudeerde 1197 mensen met een geschiedenis van hartproblemen. Die patienten werden meer dan 7 jaar lang in de gaten gehouden. Ze dienden regelmatig een vragenlijst in te vullen waarin ze hun voedingsgewoonten moeten noteren. Nadien bleken 208 van hen te zijn overleden. Toen de gegevens werden bestudeerd bleek dat mensen, die zich vrijwel volledig aan het Mediterrane dieet wisten te houden, een 37 procent lagere kans op overlijden hadden gehad.

Men denkt dat de oorzaak van deze opzienbarende resultaten mede het gevolg zijn van de ontstekingsremmende stofjes die zich in olijfolie verstopt hebben. Die stofjes, waaronder oleocanthal en oleuropein, gedragen zich als ibuprofen[2]. Dat betekent dat je altijd een subklinische hoeveelheid aan ontstekingsremmer in je bloed hebt en dat kán zorgen voor verminderde ontstekingswaarden, een trigger voor hartproblemen.

Hoewel bezorgde artsen waarschuwen om niet direct met de voorgeschreven statines te gaan stoppen (bezoek eerst uw huisarts is het devies), denken ze wel degelijk dat hun patiënten hun levensverwachting drastisch kunnen verhogen als ze gezonder zouden gaan eten.

Het probleem is, zo vrezen ze, dat de zorgverzekering voor medicatie betaalt en niet voor groenten en fruit. Dat is, vind ik, een ietwat gemakzuchtige gedachte.

[1] Higher adherence to Mediterranean diet is associated with lower risk of overall mortality in subjects with cardiovascular disease: prospective results from the MOLI-SANI study in European Society of Cardiology – 2016
[2] Beauchamp et al: Phytochemistry: ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil in Nature – 2005

Mediterrane dieet en je brein

De meeste voordelen van het Mediterrane dieet zijn ondertussen wel bekend, maar nu is er ook een sterk verband gevonden met verbeteringen in aandacht, geheugen en zelfs taalvaardigheid.

Recent onderzoek toont namelijk aan dat mensen, die vaak Mediterraan voedsel eten, minder cognitieve achteruitgang vertoonden, vertraagde progressie van Alzheimer hadden en verbeteringen van de hersenfuncties lieten zien[1]. Deze voordelen bleken niet alleen te bestaan bij bewoners van de Mediterrane kusten: de positieve cognitieve effecten waren overal even positief. Ook zijn de voordelen niet beperkt tot ouderen, want ook bij jonge volwassen werden verbeteringen in de cognitieve vaardigheden waargenomen.
Neurocognitieve achteruitgang is goed onderzocht. Als je ouder wordt nemen de mentale vaardigheden langzaam af. De werking van het korte termijngeheugen vermindert tussen de 30 en 80 jaar met zo'n 50%. Een Mediterraan dieet met veel fruit, groente, vis, olijfolie en noten helpt die cognitieve vaardigheden (langer) te behouden.

De onderzoekers wijzen op sub-klinische ontstekingen en oxidatieve stress aan als mogelijke oorzaken. Dat kán in theorie kloppen omdat in olijfolie het stofje oleocanthal verstopt zit en dat heeft dezelfde effecten als de pijnstillende ontstekingsremmer ibuprofen.

De conclusie van het onderzoek is duidelijk. Het Mediterrane dieet geeft mensen de mogelijkheid om enkele risicofactoren aan te pakken, waardoor ze langer van de goede werking van hun hersenen kunnen genieten.

[1] Hardman et al: Adherence to a Mediterranean-Style Diet and Effects on Cognition in Adults: A Qualitative Evaluation and Systematic Review of Longitudinal and Prospective Trials in Frontiers in Nutrition – 2016

Olijfolie en Testosteron

Simpel gezegd zijn er twee redenen waarom goede olijfolie goed is voor (kracht)sporters: zoals de Griekse goden en filosofen al zeiden, verhoogt het het testosteronniveau bij mannen. Dat is een interessant effect voor mannen die aan topsport of krachtsport doen.
[Gkazas Olijfolie: www.gkazasolijfolie.nl]
Wetenschappelijk onderzoek lijkt het verband tussen olijfolie en een verhoogd testosteronniveau nu inderdaad aan te tonen[1]. De resultaten van het onderzoek suggereren dat het consumeren van extra vierge olijfolie de oorsprong lijkt te zijn van een positieve actie van het mannelijk androgene hormonale profiel van mannen (The results suggest that consumption of AVO and EVO might be the origin of a positive action on the androgen hormonal profile of men).

Al eerder was bekend dat in olijfolie stofjes als oleocanthal verborgen zitten die zo ontstekingsremmend zijn dat ze het effect van diclofenac benaderen of zelfs evenaren.

Vergeet desondanks niet dat vetten wel vetten blijven en daardoor behoorlijk wat calorieën bevatten. Eén eetlepel olijfolie bevat 120 kcal.

[1] Derouiche et al: Effect of argan and olive oil consumption on the hormonal profile of androgens among healthy adult Moroccan men in Natural Products Communications – 2013

Een bijzondere olijf: Negrel

Ook de olijf ontkwam niet aan wat sommigen 'de vooruitgang' noemen. Rassen die eeuwenlang met succes verbouwd werden waren niet opgewassen tegen de wens om steeds meer en steeds sneller te produceren. Dat betekent dat sommige rassen olijven te kleine olijven opleverden of dat het groeiseizoen iets te lang duurde voor ongeduldige boeren en afnemers. Die rassen maakten plaats voor nieuwe rassen die wel aan de eisen van de moderne tijd voldeden.
Nu zijn die rassen vergeten rassen geworden. Toch blijkt dat er af en toe een oud zaadje ontkiemt in een olijfboomgaard en als hij dan geluk heeft wordt het oude ras herontdekt door iemand als Sergio Cozzaglio, samen met zijn vrouw Ilaria Galetti, eigenaar van La Zadruga, een olijfboomgaard aan de westelijke oever van het Italiaanse Gardameer.

Cozzaglio zag dat er af en toe een olijfboom tussen zijn reguliere rassen stond met wat afwijkende kenmerken. Hij raakte in gesprek met enkele stokoude bewoners van het nabijgelegen dorp en die wisten hem te vertellen dat het ging om de 'Negrel', een cultivar die tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw nog volop in de regio werd verbouwd. De naam 'Negrel' is vermoedelijk afgeleid van het Italiaanse woord 'nero' dat 'zwart' betekent. De olijven zijn inderdaad zeer donker van kleur en ook de bladeren van de olijfboom zijn donkerder dan andere rassen.

De oogsten van een cultivar als de Negrel zijn natuurlijk zeer beperkt omdat er (nog) maar weinig bomen groeien. Dat dwingt Cozzaglio om extra virgin olie te ruilen met zijn buren zodat er toch nog voldoende voor de klanten overblijft.

De olijfboom van Vouves

In het plaatsje Ano Vouves (Ελιά Βουβών) op het Griekse eiland Kreta staat mogelijk een van de oudste olijfbomen ter wereld. Het is één van zeven olijfbomen die tenminste 2,000 jaar oud zijn. De exacte leeftijd kan niet meer bepaald worden omdat de kern van de boom is vergaan, maar in de directe omgeving zijn enkele graven gevonden die prehistorisch zijn.
De boom in Ano Vouves produceert nog steeds olijven en men heeft vastgesteld dat hij in het verre verleden geënt is met de cultivar Tsounati. De stam heeft een omtrek van 12.5 meter en een diameter van bijna 5 meter.

Olijfbomen kunnen heel wat natuurrampen ondergaan en doorstaan: ze zijn winterhard, zijn bestand tegen droogte en plantenziekten. Bovendien kunnen ze de meeste bosbranden wel overleven. 

Als er één boomsoort recht heeft op de titel 'onoverwinnelijk' of 'onsterfelijk' dan is het de olijfboom wel.

Italië: 85,000 ton olijven in beslag genomen

De Italiaanse politie heeft 85.000 ton olijven in beslag genomen die behandeld waren met kopersulfaat om hun groene kleur op te frissen. Daarnaast werden ook duizenden tonnen buitenlandse olijfolie geconfisqueerd, die moesten doorgaan voor Italiaanse olie.

De oude olijven die de voorbije jaren geoogst waren en inmiddels hun verse groene kleur hadden verloren, werden 'gerecycled' met een laagje kopersulfaat, zodat ze hun intense, egale groene kleur terugkregen, zo schrijft de Britse krant The Guardian.
Kopersulfaat wordt niet toegepast als kleurstof. Een te grote blootstelling aan kopersulfaat, dat normaal gezien in pesticiden wordt gebruikt, kan leiden tot misselijkheid, braken en buikpijn. In sommige gevallen leidt het zelfs tot de dood.

Negentien mensen worden aangeklaagd voor de 'geverfde' olijven. Ze zullen zich moeten verantwoorden voor het gebruik van verboden toevoegingen en voor de intentie tot verkoop van eetbare producten die gevaarlijke substanties bevatten.

De Italiaanse politie heeft bovendien een onderzoek ingesteld naar zes mensen uit de zuidelijke regio Puglia nadat er 7000 ton olijfolie in beslag werd genomen. Die olie zou verkocht worden als Italiaanse olijfolie, terwijl uit onderzoek blijkt dat de olie afkomstig is uit landen als Griekenland, Spanje, Syrië en Turkije. Geen wonder dat een recente smaaktest van Italiaanse olijfolie negatief uitpakte.

Italië heeft al jaren te kampen met vervalsing van culinaire producten. Naar schatting worden er in het land jaarlijks voor zo'n 1 miljard euro aan nepproducten verkocht.

Koop uw olijfolie uit Griekenland. Daar wordt slechts gewerkt met puur natuurlijke producten. Bestel uw Griekse olie hier en u steunt tegelijkertijd die zo kwetsbare economie.

Een bijzondere olijf: Tanche

De Tanche is een olijvenras dat specifiek rondom een klein dorpje in Frankrijk wordt verbouwd. Het dorp Nyons behoort tot het departement Drôme dat in zuidoostelijk Frankrijk is gelegen. Het departement ligt ver genoeg van de kust om goed beschut te zijn tegen allerlei verstorende weersinvloeden. Het klimaat is er zelfs zo mild dat men er een kliniek heeft gevestigd voor mensen met astmatische klachten.
Rondom Nyon staan ontelbare olijfbomen (ongeveer 260,000 volgens de laatste poging). Men teelt hier de Tanche, maar in zuidelijk Frankrijk staat dit ras ook bekend onder de naam perle noir (ofwel de zwarte parel). Het was het allereerste olijvenras dat de eer ten deel viel om in 1994 een officiële 'appellation d'origine contrôlée' te ontvangen.

Men oogst de behoorlijk grote olijven pas als ze bijna pikzwart zijn en een rimpelig uiterlijk hebben gekregen door de invloed van de droge wind en een eerste nachtvorst.

Zoals vrijwel alle olijven moeten ze eerst in een pekelbad ondergedompeld worden om de natuurlijke bitterheid te verwijderen. De Tanche verblijft vier tot zes maanden in zijn zoute omgeving.
Kenners beschrijven de smaak van de Tanche als volgt: nuances van chocolade, cacao, rode bes, lychee en roos. Het is dus een bijzonder smaakvolle olijf die het perfect doet in frisse salades. Ook wordt een heerlijke olijfolie geperst van deze zo speciale olijf. De smaak wordt alom geroemd en doet denken aan noten met een licht appelaroma.

[Recensie] Filippo Berio – Extra Virgin Olive Oil

Van een van de vaste lezers van dit weblog kreeg ik het verzoek om eens de olijfolie van Filippo Berio te (be)proeven. Het etiket leek veel te beloven en de kleuren waren zorgvuldig bijeen gezocht: traditioneel British racing green met gouden accenten. Trots vermeldt de producent 'since 1867' en het geheel is afgewerkt met een handtekening van Filippo Berio.

Maar onderop het etiket in de kleinst mogelijke letters staat 'European Union Origin', waarbij direct een vraag in mij opkomt. Waarom zou je je Italiaanse roots verloochenen door er iets vaags als dat op te zetten. Achterop staan ook al wat treurigstemmende zaken. Wat te denken van 'Mengsel van olijfoliën van oorsprong uit de Europese Unie' en 'Verpakt door Filippo Berio'.
Als we al deze signalen bij elkaar optellen dan betekent het dat Filippo Berio tegenwoordig niets meer is dan een handelshuis dat overal ter wereld olijven en olijfolie opkoopt en verpakt. Dat kán in theorie een heerlijke olijfolie opleveren, maar the proof of the pudding is in the eating, zo zeggen de Engelsen.

Deze olijfolie van Filippo Berio ruikt en smaakt naar nat karton. Steek uw neus eens in een zojuist geopende fles en u zult het met me eens moeten zijn: dit is zeker geen olijfolie die gemaakt is van de allerbeste olijven van de meest recente oogst.

Mijn advies is om deze olijfolie maar in het schap van de supermarkt te laten staan en je ogen te richten op de Griekse olijfolie.

[Update 24 september 2016] Dat Filippo Berio zijn olijfolie niet alleen van Italiaanse origine in zijn flessen stopt is ook de Amerikaanse consument niet ontgaan. De fles is daar gelabeld met 'Imported from Italy' en taaltechnisch is dat nog waar ook als je bedenkt dat de olijfolie via Italië is geïmporteerd. Wat blijkt uit Amerikaans onderzoek is dat slechts een klein deel van de olijfolie uit Italië afkomstig is, maar dat het allergrootste deel van de olie komt uit Tunesië, Griekenland en Spanje. Dat betekent dus een rechtszaak en een gigantische schadevergoeding. Zie hier.

Olijfolie en Luchtverontreiniging

Het lijkt erop dat het simpelweg toevoegen van olijfolie aan je dagelijkse maaltijden al kan helpen om de negatieve gevolgen van luchtverontreiniging tegen te gaan. Blootstelling aan luchtverontreiniging en dan specifiek de minuscule deeltjes die ontstaan als gevolg van de verbranding van (auto)brandstoffen zorgt voor beschadiging van het inwendig bekledingsweefsel van bloed- en lymfvaten, het zogenaamde endothelium. Dat kan op zijn beurt leiden tot hart- en vaatziekten.
Nieuwe onderzoeksresultaten van de Amerikaanse overheidsinstantie Environment Protection Agency lijken aan te tonen dat men slechts drie weken lang olijfolie hoeft te consumeren voordat de opgelopen schade aan het endothelium gerepareerd bleek te zijn[1]. Opvallend was dat de tegenwoordig zo veel geprezen visolie, die boordevol zit met omega-3-onverzadigde vetzuren, geen enkel effect leek te hebben.

De wetenschappers kwamen tot de conclusie dat het toevoegen van olijfolie aan je dieet kon helpen om de schadelijke gevolgen van luchtverontreiniging effectief tegen te gaan.

Men heeft geen onderzoek gedaan naar het precieze mechanisme, maar algemeen bekend is dat olijfolie stofjes bevat, zoals oleocanthal en oleuropein. Die stofjes zijn ontstekingsremmend en kunnen daardoor de onderhuidse beschadigingen en subklinische ontstekingen remmen.

Tong et al: Dietary Supplementation with Olive Oil or Fish Oil and Vascular Effects of Concentrated Ambient Particulate Matter Exposure in Human Volunteers in Environmental Health Perspectives - 2015

Olijfolie: Grote Vraag, Laag Aanbod

Het wordt zo langzamerhand duidelijk dat dit jaar de vraag naar goede olijfolie is een stuk hoger zal zijn dan het beschikbare aanbod. Spaanse telers leveren normaal gesproken zo'n 40% van het wereldwijde aanbod, maar dit jaar zijn ze slechts in staat om ongeveer 34% te leveren. Dat zorgt dus voor een behoorlijk tekort op de wereldmarkt.

Andere Mediterrane leveranciers, zoals Italië, Griekenland, Turkije, Marokko en Tunesië, zijn om verschillende redenen niet in staat om het gemis van Spaanse olijfolie te compenseren. Een land als Griekenland verwacht dit jaar namelijk een gemiddelde oogst van zo'n 300,000 ton olijfolie. In Italië is het nog volstrekt onduidelijk hoeveel schade de zich voortdurende bacteriebesmetting met de Xylella fastidiosa (Xf) zal opleveren.
Dit heeft alles heeft er voor gezorgd dat de prijzen van olijfolie de laatste paar maanden behoorlijk zijn gestegen. Verwacht wordt dat deze trend in ieder geval tot het eind van het jaar zal aanhouden.

Sla daarom zo snel mogelijk je Griekse olijfolie in en maak gebruik van de nog steeds zeer aantrekkelijke aanbiedingen van kleine Griekse ondernemers.

Olijfbladeren en Cholesterol

Naast olijven en olijfolie lijken ook olijfbladeren stofjes te bevatten die positieve effecten op de gezondheid kunnen hebben, zo blijkt uit recent onderzoek[1].

Hart- en vaatziekten als gevolg van arterosclerose zorgt in veel landen voor het hoogste aantal mensen dat er aan overlijdt. Bekend is dat verhoogde waarden van LDL (Lage Dichtheid Lipoproteïne) en het totaal cholesterol zijn ongunstig voor de gezondheid. Belangrijk voor het risico op hart- en vaatziekten is de verhouding tussen het totaal cholesterol en het HDL (Hoge Dichtheid Lipoproteïne).
Onderzoekers zetten ratten op een dieet dat zo hoog in verzadigd vet was dat de arme dieren na enige tijd sterk verhoogde waarden aan totaal cholesterol en LDL-cholesterol bleken te hebben. Een deel van de ratten kreeg het anti-cholesterolmiddel atorvastatine toegediend en een ander deel een extract uit olijfbladeren. De onderzoeksresultaten toonden aan dat bij zowel het medicijn als het extract de verhoogde waarden aanzienlijk waren gedaald (...significantly decreased...). Daardoor heeft het ook positieve effecten bij (het ontstaan van) artherosclerose.

Men denkt dat het effect het directe gevolg is van de aanwezigheid van oleocanthal en oleuropein. Enigszins verbaasd concluderen de onderzoekers dat een extract van olijfbladeren de verhoogde waarden aan cholesterol even effectief leek aan te pakken als een duur medicijn.

Zelf zou ik niet direct naar de apotheek wandelen om een potje met olijfbladerenxtract te halen. Diezelfde stofjes zitten namelijk ook gewoon in een olijf en in olijfolie.

[1] Olmez et al: Olive Leaf Extract Improves the Atherogenic Lipid Profile in Rats Fed a High Cholesterol Diet in Phytotherapy Research – 2015

Het Mediterrane Dieet en het Gebit

Tegenwoordig hebben gebitten het zwaar te verduren. In vrijwel elk voedingsmiddel zit immers suiker verstopt en die suiker is een perfecte voedingsbodem voor allerlei bacteriën. Die bacteriën scheiden zure afvalstoffen uit en die tasten uw tanden en kiezen aan.

Hoe zou het zijn om in een wereld te kunnen leven zonder suiker en zouden gebitten daarvan écht opknappen?

Wetenschappers hebben recent de gebitten onderzocht van 30 Romeinen die het leven lieten als gevolg van de uitbarsting van de Vesuvius in 79 nChr. Uit het onderzoek bleek dat de Romeinen allemaal een perfect gebit hadden. Hoewel de inwoners van Pompeii nooit een tandenborstel of tandenstoker gebruikten hadden ze toch gezonde tanden als gevolg van hun dieet dat nauwelijks suiker bevatte.
Het dieet van de oude Romeinen was gebalanceerd en gezond. Het leek heel erg op dat wat we nu het Mediterrane dieet noemen. Ze aten dus veel fruit en groenten, aangevuld met vis, wijn en olijfolie. Orthodontiste Elisa Vanacore vond zelfs dat 'ze zelfs beter aten dan wij tegenwoordig doen'. Een andere onderzoeker meldde nog wel dat de tanden en kiezen mogelijk ook voordeel hadden gehad van de hoge niveaus aan fluor in het water en de lucht rondom de vulkaan.
Suiker was lang een vrijwel onbetaalbaar luxeproduct en daardoor zullen de meeste Romeinen niet van die zoetstof hebben kunnen genieten. Zij moesten het doen met zoet fruit en honing. De prijs van suiker ging pas in de 17de eeuw omlaag toen Duitse en Nederlandse wetenschappers en boeren suikerbieten konden kweken met steeds hogere niveaus aan suiker.

Een bijzondere olijf: Gordal

De Gordal wordt in het zondoordrenkte zuiden van Spanje geoogst, waar de olijfbomen het droge klimaat gelaten ondergaan. Het is dus een Spaans olijvenras.

In het algemeen wordt de naam op Internet foutief vertaald als 'de dikkerd' of 'de dikzak', maar dat is niet helemaal juist: gordo is 'dik' en el gordo is daarom 'de dikkerd' of 'de dikzak'. Toch is het woord gordal wel degelijk afgeleid van gordo omdat het een ras is dat dikke, vette olijven oplevert. Ook is deze olijf ferm, vlezig en rijk van smaak en dat past dus perfect bij elkaar.
Dit is de olijf die synoniem is met de Spaanse tapas. Met een glas sherry en wat Spaanse ham, jamon, is het drietal in Andalucia een perfecte afsluiting van een dag.

Door de imposante grootte is de Gordal eigenlijk perfect om te ontpitten en vervolgens met knoflook of pesto te vullen, maar er is een probleem: de pit laat zich maar lastig van de olijf scheiden. Het vlees van de Gordal blijft aan de pit vastkleven.

Als men de Gordal wat te klein acht om de naam met recht te dragen krijgt hij de naam Azofeiron. Dat zijn dus simpelweg kleine Gordals.

Olijfolie en Diabetes

We kunnen met z'n allen wel zeggen dat het Mediterrane dieet zo gezond voor ons is, maar een deel van die voordelen kan ook net zo goed aan het milde klimaat te danken zijn[1]. Dus was het een goed idee om eens te kijken naar de effecten van voeding op de gezondheid van verpleegsters in het vaak koude New York (USA). Onderzoekers volgden gedurende 22 jaar meer dan 185,000 verpleegsters. Iedere vier jaar dienden de deelneemsters een vragenlijst in te vullen. Onderdeel van die vragenlijst waren twee vragen over olijfolie: gebruikte je olijfolie als dressing over salades én gebruikte je olijfolie in je voeding[2].

Na afloop van het traject ontdekten onderzoekers dat van alle deelneemsters er 9,652 leden aan diabetes.
Resultaten toonden aan dat verpleegsters, die meer dan een theelepel (8 gram) olijfolie per dag consumeerden, een lager risico hadden op het krijgen van diabetes. Iedere extra 8 gram zorgde voor een vermindering van de kans op het ontstaan van diabetes, type 2 met ongeveer 6 procent. Het vervangen van een theelepel margarine door een theelepel olijfolie verminderde het risico op diabetes type 2 met 5 procent, bij vervanging van boter was dat voordeel 8 procent en bij vervanging van mayonaise was dat zelfs 15 procent.

Ook bleek uit de onderzoeksgegevens dat deelneemsters, die veel olijfolie in hun dieet opnamen, ook een veel meer gezonde levenswijze hadden dan hun collega's die dat niet deden. Ze aten meer vis, volkoren granen, fruit, groenten en noten. Bovendien deden ze vaker aan sport en hadden een veel lagere BMI dan de vrouwen die nooit olijfolie gebruikten.

[1] Gerber et al: The Mediterranean diet: health, science and society in British Journal of Nutrition – 2015
[2] Guasch-Ferré et al: Olive oil consumption and risk of type 2 diabetes in US women in American Journal of Clinical Nutrition – 2015

Een bijzondere olijf: Niçoise

Zij, die wel eens hun vakantie aan de Zuid-Franse Côte d'Azur hebben doorgebracht, zijn vermoedelijk wel bekend met de beroemde salade Niçoise, een gerecht dat bereid wordt met heerlijke streekproducten uit het seizoen.

Er bestaat geen vastomlijnd recept voor deze salade en men gebruikt, zoals zo vaak bij Mediterrane streekgerechten, vooral die ingrediënten die op dat moment uit de tuin kunnen worden geplukt, geoogst of gehaald.
De salade Niçoise bestaat uit vis (veelal tonijn), tomaten (en soms andere groenten), hardgekookte eieren, anchovis en olijven. Het geheel wordt afmaakt door middel van een vinaigrette. Een klassieke Franse vinaigrette is eenvoudig te maken met drie delen olijfolie, één deel wijnazijn en naar smaak zout, peper en kruiden.

Puristen vinden niet dat er boontjes in het recept thuishoren, want die boontjes zijn pas in het najaar rijp genoeg en dat betekent dat ze niet gedurende de zomermaanden in de salade verwerkt kunnen worden.

De olijven die men in een salade Niçoise gebruikt zijn ook al een speciale plaatselijke variëteit met de naam – u raadt het al – de Niçoise, maar hij staat onder de Fransen ook bekend als olive noire de Nice (de zwarte olijf van Nice), Cayet, Grassenc, olive de Grasse, Pendoulier et Pleureur.
Omdat de Franse Mediterrane kusten natuurlijk naadloos overgaan in die van de Italiaanse is het niet verwonderlijk dat deze olijven in het aangrenzende plaatsje Taggia de Taggiasca wordt genoemd.

De Niçoise groeit aan een olijfboom met de naam La Cailletier. De Niçoises zijn weliswaar klein van formaat, maar de smaak maakt het meer dan goed. Kenners herkennen een heerlijke notige geur en smaak met vage achtergronden van drop.

Behalve in de beroemde salade Niçoise wordt deze olijf ook gebruikt in tapanades.

Olijfolie en Baarmoederkanker

Dat de consumptie van olijfolie een aantal onvermoede gezonde gevolgen heeft is onder wel bekend, maar recent hebben wetenschappers eens gekeken naar het mogelijke effect van het volgen van het Mediterrane dieet op (het ontstaan van) baarmoederkanker[1]. Men vergeleek de resultaten van een drietal bestaande onderzoeken, waarbij het voedingspatroon van 1,411 vrouwen met kanker aan de baarmoeder werden vergeleken met 3,668 vrouwen zonder die gevreesde ziekte.
De wetenschappers gebruikten een zogenaamde Mediterranean Diet Score (MDS), waarbij negen 'voedingsgroepen' een plekje gekregen hadden die onderdeel uitmaakten van het befaamde Mediterrane dieet. Het ging om een hoge consumptie van groenten, fruit, peulvruchten, noten en granen, enkelvoudig verzadigde vetten als olijfolie (en geen verzadigde vetten als roomboter, kokosolie of reuzel), een matige inname van vis, een lage inname van vlees en gevogelte, melkproducten, plus een matig alcoholgebruik.

De onderzoekers ontdekten dat bij vrouwen, die regelmatig minimaal zes van die componenten aten, het risico op het krijgen van baarmoederkanker met 46 procent verminderde, terwijl zij die slechts vijf componenten tot zich namen het risico zagen dalen met 34 procent. Vrouwen die minder dan vijf componenten consumeerden zagen hun kansen nauwelijks dalen.

Men komt tot de conclusie dat het maken van gezonde keuzes een grote invloed heeft op de kans van het ontstaan van baarmoederkanker. Het was echter al langer bekend dat het Mediterrane dieet ook bescherming biedt tegen andere vormen van kanker en chronische ziekten als zwaarlijvigheid bij kinderen. Tevens verlengt het het leven en verbetert het de cognitieve functie.

[1] Filomeno: Mediterranean diet and risk of endometrial cancer: a pooled analysis of three italian case-control studies in British Journal of Cancer – 2015

Olijfolie en Geestelijke Aftakeling

Het Mediterrane dieet bestaat uit een combinatie van granen, groentes, fruit, olijfolie, vis, wijn, noten en zaden. Die noten en zaden zijn wellicht het laatste puzzelstukje in dat zo gezonde dieet en een recent onderzoek onder Spanjaarden leverde op dat zij, die voldoende noten en zaden consumeerden, langer gezond bleven dan zij die dat niet deden[1]. De term Mediterraan dieet werd al in 1960 verzonnen om de resultaten te kunnen verklaren van een epidemiologisch onderzoek, waaruit was gebleken dat – vergeleken met andere landen – binnen Griekse en Italiaanse populaties een lagere sterftekans bestond en een verminderde kans op het krijgen van kanker en hart- en vaatziekten[2].
Er bestaan ondertussen verschillende wetenschappelijke onderzoeken die aantonen dat het volgen van het Mediterrane dieet kan zorgen voor een vertraging van cognitieve achteruitgang (geestelijke aftakeling) en het ontstaan van neurodegeneratieve ziektebeelden (ziekte van Alzheimer en dementie) kan vertragen.

Natuurlijk is het merendeel van deze onderzoeken verricht onder bewoners van landen rondom de Middellandse Zee en dus zouden ook andere zaken, zoals het klimaat of de laisser faire instelling, van invloed kunnen zijn op de uitkomsten.

Maar er zijn ook meerdere onderzoeken bekend van mensen die niet in het Middellandse Zeegebied wonen. Aan het eerste onderzoek namen meer dan 2000 New Yorkers deel en men rapporteerde een lager risico op de ziekte van Alzheimer wanneer men het Mediterrane dieet volgde[3]. Het volgende onderzoek werd verricht onder 1410 bejaarde Fransen en daaruit bleek dat, hoe meer men zich hield aan het Mediterrane dieet, hoe minder men last had van geestelijke aftakeling ofwel neurodegeneratieve achteruitgang[4]. Zelfs in Australië bleken mensen, die zich het Mediterrane dieet lieten smaken, beschermd werden tegen cognitieve achteruitgang. Dit in tegenstelling tot mensen die zich volstoppen met het 'westerse dieet[5].

[1] Casas et al: The immune protective effect of the Mediterranean diet against chronic low-grade inflammatory diseases in Endocrine, Metabolic and Immune Disorders Drug Targets – 2015
[2] Keys et al: The diet and 15-year death rate in the seven countries study in American Journal of Epidemiology – 1986
[3] Scarmeas et al: Mediterranean Diet and Risk for Alzheimer’s Disease in Annals of Neurology – 2011
[4] Féart et al: Adherence to a Mediterranean diet, cognitive decline, and risk of dementia in JAMA – 2009
[5] Gardener et al: Dietary patterns and cognitive decline in an Australian study of ageing in Molecular Psychology – 2015

Duurdere olijfolie helpt Griekse export

De totale waarde van de Griekse export in de periode van januari tot en met maart 2015 bedroeg € 6.27 miljoen, een daling van 1.8 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2014.

De stijging van de prijs van olijfolie als gevolg van mislukte oogsten elders in het gebied van de Middellandse Zee zorgde voor een positieve trend, die echter weer teniet werd gedaan door een daling van de export van benzine.
Maar, wanneer we brandstoffen uit de data weglaten, blijkt er een stijging van € 549.1 miljoen te zijn, wat neerkomt op 14 procent per jaar.

De meeste Griekse producten worden in landen binnen de Europese Unie afgezet en die waarde steeg in het eerste kwartaal met 14.5 procent. Wat echter in de cijfers opvalt is dat de waarde van de geëxporteerde goederen naar Noord-Amerika steeg met maar liefst 45.8 procent, een direct gevolg van de meer voordelige wisselkoers tussen de dollar en de euro.

Bron: Ekathimerini

Een bijzondere olijf: Castelvetrano

Castelvetrano is stadje dat op het zo vaak zonnige Sicilië is gelegen. In de omgeving van dat Zuid-Italiaanse plaatsje liggen de olijfboomgaarden met een unieke variëteit olijven die getooid worden met de naam van die stad. De olijfboomgaarden met de Castelvetrano-olijven liggen verspreid langs de rivier de Belice, vandaar dat de olijven ook wel de naam Nocellara del Belice dragen.
[Foto: Vicky Wasik]
De Castelvetrano-olijven zijn heldergroen van kleur en zijn vaak beschreven als vlezig en zoet. Ze zijn mild van smaak als gevolg van een verblijf van minimaal 12 uur in een bad van bijtende soda. Dat haalt de bitterheid uit die olijf, maar daarna moet diezelfde olijf enkele keren in water gewassen worden om de soda weer te verwijderen. Wanneer er geen spoor van die bijtende soda meer aanwezig is, moeten de Castelvetrano-olijven gekoeld of ingemaakt worden om de smaak en de groene kleur te kunnen behouden.

Deze olijvenvariëteit heeft een zogenaamde Protected Designation of Origin status in de EU, maar dat verhield andere landen niet om diezelfde olijvenvariëteit aan te planten. Daardoor wordt de Castelvetrano-olijf ondertussen geleverd door producenten uit India, Pakistan en Zuid-Afrika.

Waarmee kan deze speciale olijf worden gecombineerd? Kenners menen dat Parmezaanse kaas of buffelmozarella perfecte kandidaten zijn voor een gelukkig huwelijk.

Olijfolie en Oleuropein

Al eerder had ik hier gemeld dat er in olijfolie onverwachte stofjes verborgen zitten, waarvan men pas nu begint te begrijpen wat het effect op het menselijk lichaam is bij regelmatig gebruik. Naast oleocanthal, dat zelfs de werking van de pijnstiller diclofenac lijkt na te doen, heeft men nu ook oleuropein eens goed bekeken.

Oleuropein ontstaat gedurende de groeifase van de olijf en kan zelfs tot 14% van het gewicht van de droge stof bereiken. Laat je die olijf langer hangen dan zal hij verkleuren tot dieppaars of zelfs zwart, maar dan zakken de niveaus aan oleuropein weer. Ter compensatie maakt de olijf dan wel weer het gezonde hydroxytyrosol alsmede anthocyanines aan.
Diverse onderzoeken lijken aan te tonen dat oleuropein behoorlijk wat positieve effecten heeft. Niet verwonderlijk noemt men het een antioxidant, maar die term is ondertussen aan behoorlijk wat verwatering onderhevig omdat zo'n beetje alle voedingsmiddelen die ooit hebben gegroeid of gebloeid met die term wordt opgezadeld.

Oleuropein heeft sterke ontstekingsremmende eigenschappen[1]. De wetenschappers, die dit onderzoek uitvoerden, menen dat oleuropein in staat is de afweer tegen ziekmakende indringers kan versnellen en verhogen. Met andere woorden: je witte bloedlichaampjes reageren effectiever op virussen en andere ziekteverwekkers. Ook lijkt oleuropein een zo sterk antibacterieel effect te hebben dat onderzoekers geloven dat olijfolie zelfs een mogelijke behandeling kan opleveren voor luchtweginfecties en maag- en darmproblemen[2].

Verder zijn er diverse onderzoeken geweest die suggereren dat oleuropein kankercellen kan vernietigen, maar dát is alleen maar aangetoond in een laboratorium[3]. Het probleem is, zoals altijd, om voldoende van de werkzame stof in de kankercellen te krijgen, terwijl de omliggende gezonde cellen niet aangetast worden.

Oleuropein, de belangrijkste glycoside in olijven, plus hydroxytyrosol, het stofje dat ontstaat als oleuropein afbreekt tijdens het rijpingsproces, zijn beide in verband gebracht met de vermindering van de kans op hart- en vaatziekten[4].

U snapt dat de onvermijdelijke conclusie van deze column moet zijn dat je veel meer olijfolie in je dieet zou moeten opnemen.

[1] Visioli et al: Oleuropein, the bitter principle of olives, enhances nitric oxide production by mouse macrophages in Life Sciences – 1998
[2] Bisginano et al: On the in-vitro antimicrobial activity of oleuropein and hydroxytyrosol in Journal of Pharmacy and Pharmacology – 1999
[3] Cárdeno et al: Oleuropein, a secoiridoid derived from olive tree, inhibits the proliferation of human colorectal cancer cell through downregulation of HIF-1α in Nutrition and Cancer – 2013
[4] Syed Haris Omar: Oleuropein in Olive and its Pharmacological Effects in Scientia Pharmaceutica – 2010

Olijfolie en Omega-Vetzuren

In goede kwaliteit olijfolie zitten wisselende hoeveelheden omega-vetzuren, de bekende familie van gezonde onverzadigde vetzuren, waaronder 3.5 tot 21% linolzuur (een enkelvoudig onverzadigd omega-6-vetzuur) en 55 tot 83% oliezuur (een enkelvoudig omega-9-vetzuur). Die grote verschillen zijn het directe gevolg van de plaats waar de olijfbomen hun wortels in de grond hebben, het klimaat plus de hoeveelheid zon en neerslag gedurende het groeiseizoen.

Nee, in olijfolie horen beslist geen omega-3-vetzuren te zitten. Staat het wel op het label van je fles of blik olijfolie dan is er iets goed mis: óf je hebt een minderwaardige soort die vermengd is met goedkopere olie óf je hebt een product van een producent die te weinig vakmanschap bezit.
Maar het grootste voordeel voor je gezondheid zijn toch wel de krachtige antioxidanten zoals polyfenolen als oleocanthal en oleaceine. De ietwat bittere en peperige smaak en nasmaak van echt goede olijfolie is het gevolg van hoge waarden van deze ontstekingsremmende stofjes. Omgekeerd geredeneerd zal gelden dat, hoe bitterder en peperiger je de olijfolie zal ervaren, hoe beter de kwaliteit zal zijn.

Het is toch een geruststellend idee dat je gezonder kunt worden en blijven door simpelweg die heerlijke olijfolie over of door je gerechten te schenken.

Koop overigens zoveel mogelijk Griekse olijfolie omdat die de meeste antioxidanten schijnen te bevatten. Bovendien steun je tegelijkertijd de zo kwetsbare economie van dat land.

Olijfolie en Darmkanker

Het blijkt dat er in landen rondom de Middellandse Zee behoorlijk wat minder darmkanker voorkomt dan in de rest van Europa. Natuurlijk wordt dan al snel gewezen op het zo geroemde Mediterrane dieet dat bestaat uit veel groente, een wijntje op zijn tijd en olijfolie.

In Italië werd onderzoek gedaan naar de mogelijke effecten van olijfolie op de kans dat er zich darmkanker kan ontwikkelen[1]. Men ontdekte dat een bepaald stofje in olijfolie, hydroxytyrosol, in staat is om de 'wachtposten' te activeren die ons lichaam in staat stellen om zich te verdedigen tegen sommige kankersoorten, waaronder darmkanker. Het doelwit van hydroxytyrosol is de type 1 cannabinoid receptor (CB1). Jawel, deze receptor is zo genaamd omdat hij ook reageert op de cannabinoids die in hashies en marihuana verstopt zitten.
Het bleek zelfs dat de onderzoekers een opmerkelijke viervoudige en selectieve toename toename van die expressie (remarkable (~4-fold) and selective increase) van die CB1-receptor in de darmen van laboratoriumratten. De activiteit van bepaalde genen, waarvan bewezen is dat ze het ontstaan van darmkanker kunnen bevorderen en die CB1-receptor als doelwit hebben, werd met de helft verminderd.

Prof. Mauro Maccarrone, die behoorde tot het onderzoeksteam, verklaarde dat de positieve effecten het grootst bleken te zijn bij Extra Virgin olijfolie. Dus: hoe beter de olijfolie, hoe groter de voordelen.

Overigens zit hydroxytyrosol, een krachtige antioxidant, niet alleen in olijfolie, maar ook wijn heeft invloed op de aanmaak van deze belangrijke stof[2].

Hieruit blijkt dat verschillende onderdelen van het Mediterrane dieet een positieve invloed op het voorkomen van het ontstaan van darmkanker kunnen hebben.

[1] Di Francesco et al: Extravirgin olive oil up-regulates CB1 tumor suppressor gene in human colon cancer cells and in rat colon via epigenetic mechanisms in Journal of Nutritional Biochemistry – 2014
[2] Pérez-Maña et al: Ethanol induces hydroxytyrosol formation in humans in Pharmacological Research – 2015

Moretum, Pesto en Pistou

Men laat de geschiedenis van pesto vrijwel altijd starten in Genua, gelegen in de Noord-Italiaanse provincie Ligurië, waar Pesto alla genovese traditioneel wordt gemaakt door met een vijzel basilicum, knoflook en pijnboompitten fijn te wrijven in olijfolie. Vervolgens wordt, afhankelijk van de regio, harde Parmezaanse kaas of harde Siciliaanse schapenkaas toegevoegd om het mengsel wat romiger te maken. De naam pesto is afkomstig van de Italiaanse term mortaio e pestello, wat 'vijzel en stamper' betekent.
Basilicum is inheems in delen van Azië en het keukenkruid is al in de klassieke oudheid naar Griekenland overgebracht. Daardoor zullen er mogelijk ooit in Italië recepten moeten hebben bestaan die lijken op pesto, maar nog geen basilicum als ingrediënt hebben gehad. Dat vermoeden klopt, want de Romeinen hadden al een vergelijkbare pasta met de naam moretum. Dat was een soort kruidenkaas die de oude Romeinen op brood smeerden. Moretum werd gewoonlijk gemaakt met kruiden, verse kaas, zout, olijfolie en wat azijn. De ingredienten werden fijngewreven in een vijzel. De naam alternatieve naam voor vijzel, mortier, is afgeleid van moretum.

Op Sicilië ontstond de pesto alla siciliana, een roodgekleurde pesto die gebruik maakte van lokale producten. Men voegde tomaten toe en verving de pijnboompitten door amandelen. Doordat men (toen nog) zure tomaten gebruikte werd genoegen genomen met wat minder basilicum.

Maar de faam van pesto is niet beperkt gebleven tot Italië, want in de Zuid-Franse Provence bestaat een vergelijkbare smaakmaker met de naam pistou. Pistou heeft dezelfde ingrediënten als pesto, maar mist de pijnboompitten. Dat pistou zo populair is in de zuidelijke kuststreken van Frankrijk is niet zo vreemd, want gedurende de geschiedenis is het gebied regelmatig in Italiaanse handen geweest.

Voor de volgende stap in de historie van pesto moeten we de Atlantische Oceaan over, want in Argentinië treffen we pesto in een nieuwe gedaante aan. Daar is basilicum vervangen door peterselie of koriander en wordt het chimichurri genoemd.

Olijfolie. Een kleine geschiedenis

Volgens Homerus was olijfolie - ofwel vloeibaar goud - in de klassieke oudheid niet slechts een voedingsmiddel, maar veel meer. Het vertegenwoordigde gezondheid, kracht, macht en het werd zelfs beschouwd als een geneesmiddel. Ook bezat het aspecten van magie en zorgde een goede kwaliteit voor bewondering, verwondering en tafelgesprekken. Zoveel is er in al die jaren eigenlijk dus niet veranderd.

Speciaal in het oude Griekenland masseerden atleten het over hun hele lichaam omdat men dacht dat het hun kracht en geluk zou geven. Ze werden er tijdens het worstelen overigens ook voor hun tegenstander behoorlijk ongrijpbaar door. Olijfolie werd ook op de hoofden van belangrijke personen gesmeerd en bovendien werden mensen die overleden waren met olijfolie ingesmeerd. In die hoedanigheid gebruikt was olijfolie een symbool van toewijding en puurheid. Dat de faam van olijfolie over het hele Midden-Oosten bekend was wordt helemaal duidelijk als men bedenkt dat de Messias – en dat was iedere koning van Israël - werd gezalfd met een mengsel van olijfolie en een aantal geurige kruiden.
[Linear B, een voorloper van het Grieks]
Hoewel de oorsprong van de cultivatie van olijfbomen verborgen ligt in de duistere krochten van de geschiedenis, heeft recent archeologisch onderzoek aan opgegraven potresten inmiddels aangetoond dat olijfolie al 8000 jaar geleden werd gebruikt in Israël[1]. De onderzoekers geloven dat olijfolie ook toen al een belangrijke plaats in het dieet innam, maar ook als lampenolie gebruikt kon worden.
[Opslagvaten voor olijfolie - Knossos, Kreta]
Voor wat betreft Griekenland denkt men dat de bevolking van Kreta, mogelijk onder invloed van het nabij gelegen Egypte, zo'n 3500 jaar geleden begonnen is met de verbouw van olijfbomen[2]. De Minoïsche olijfolie bleek zelfs van dezelfde kwaliteit als de hedendaagse olijfolie, waardoor de olijfolie uit de Bronstijd niet alleen een belangrijk voedingsmiddel was, maar ook door export een belangrijke inkomstenbron voor de bevolking opleverde.

[1] Namdar et al: Olive oil storage during the fifth and sixth millennia BC at Ein Zippori, Northern Israel in Israel Journal of Plant Sciences – 2014 
[2] Riley: Olive oil production on bronze age Crete: nutritional properties, processing methods and storage life of Minoan olive oil in Oxford Journal of Archeology – 2002

[Recept] Pasta Elias (Griekse tapenade)

Mocht u denken dat men in Frankrijk en Spanje het alleenrecht op tapenades heeft dan heeft u het mis. In Griekenland ligt de oorsprong van de tapenade. Het woord 'tapenade' is afgeleid van tapeneï en dat betekent 'kappertje' in het Provençaals, een taal die nog steeds in Zuid-Frankrijk gesproken wordt. De bloemknoppen, dat deel van de kappertjes die gebruikt werden voor culinaire doeleinden, was de tapeno en die werden bewaard in amfora gevuld met Griekse olijfolie. De kwetsbare kappertjes werden samengeperst in de amfoor tot een soort puree en werd zo de voorouder van de moderne tapenade. Tegenwoordig bestaat het basisrecept voor Franse tapenade uit olijfolie met kappertjes.

Pasta Elias is een eenvoudige Griekse olijvenpuree, die zeer eenvoudig te maken is.
Ingrediënten
Twee koppen ontpitte Kalamata-olijven
Twee eetlepels Griekse olijfolie
Twee theelepels rodewijnazijn
Twee teentjes knoflook
Een eetlepel oregano

Bereiding
Doe alle ingrediënten in de blender. Bij gebrek aan een blender kan alles met een vork tot een pasta worden gesmeed. Zet de pasta een uurtje of twee in de koelkast zodat alle smaken goed op elkaar zijn ingewerkt.

Pasta Elias is heerlijk op stokbrood.

Een bijzondere olijf: Kalamata

De Kalamata-olijf wordt wereldwijd gezien als de meest beroemde olijvenvariëteit. Het is een grote dieppaarse tot bijna zwarte olijf met een zachte, vleesachtige textuur die genoemd is naar de havenstad Kalamata (Καλαμάτα), gelegen op het zuidelijke Griekse schiereiland Peloponnesos. Deze variëteit heeft een Protected Designation of Origin (PDO) status van de EU en dat betekent dat alleen olijven die afkomstig zijn uit het beperkte gebied Kalamata de naam mogen dragen.

De Kalamata-olijf, de zwarte koningin onder de tafelolijven, is niet alleen zeer smaakvol, maar is vaak ook twee maal zo groot als de reguliere olijf.
Deze olijven kunnen niet groen geplukt worden, moeten met de hand geoogst worden omdat mechanische methoden voor beschadigingen zorgen. Dat betekent ook dat de Kalamata's niet kunstmatig gekleurd kunnen worden.

Er bestaan twee methodieken om Kalamata-olijven te prepareren: de korte en de lange methode. De kortdurende methode 'ontbittert' de olijven door ze ongeveer een week lang onder te dompelen in water of een licht gezouten oplossing. Daarna worden ze in pekel en wijnazijn verpakt met daar bovenop een laagje olijfolie en schijfjes citroen. Deze olijven worden vaak in tweeën gespleten om de verwerkingstijd te verkorten. Bij de langere methode worden de olijven ook in tweeën gespleten en in een zoutwaterbad gelegd om de bittere smaak kwijt te raken. Het is een proces dat wel drie maanden kan duren.

Bestel je Kalamata-olijven hier.

Olijvenoogst mislukt. Niet in Griekenland

De voortdurende opwarming van de aarde heeft soms onverwachte gevolgen. Het weer wordt grilliger, stormen worden heftiger, het regent, sneeuwt en hagelt op plaatsen en momenten waar het (nog) niet hoort te gebeuren. Ook in het Middellandse Zeegebied werd de oogst in 2014 behoorlijk beïnvloed door slechte weersomstandigheden. In Italië bleek de oogst uiteindelijk 35 procent minder te zijn dan in het voorgaande jaar. Aanhoudende droogte in het Spaanse Andalusië ruïneerde daar de oogst.

Het gevolg van al deze misère was dat prijzen sterk stegen en dat Italië en Spanje zelfs olijfolie moesten invoeren.
Maar elders bleek het weer juist te zorgen voor een uitbundige oogst. In Griekenland bleek de uiteindelijke productie in 2014 zelfs bijna twee maal zo hoog als in het voorgaande jaar. Dat is goed nieuws voor de geplaagde Griekse economie, want zelfs bij de huidige sterk stijgende prijzen van olijfolie blijven de consumenten in de landen rondom de Middellandse Zee natuurlijk grootverbruikers van olijfolie.

U kunt ook profiteren van Griekse olijfolie, maar nog steeds tegen zeer aantrekkelijke prijzen. Bestel uw olijfolie snel op griekseolie.nl.

Olijfolie en het Immuunsysteem

Het immuunsysteem is een beschermingssysteem in het menselijk lichaam die als doel heeft indringers of veranderde eigen cellen te bestrijden. Naast de bescherming tegen virussen, bacteriën en parasieten wordt het immuunsysteem ook wel ingezet om afvalstoffen, gifstoffen of zieke lichaamscellen, zoals kankercellen, op te ruimen. Het immuunsysteem is te vergelijken met dat deel van de antivirusscanner in je computer dat men een heuristische scan noemt: er wordt niet gescand op specifieke bedreigingen, maar meer op non-specifieke gedragingen van onbekende aanvallers.

Deze non-specifieke afweer in het lichaam vormt eigenlijk de frontlijn van de bescherming tegen schadelijke micro-organismen. Het is al langer bekend dat tekorten aan vitamines en mineralen een negatieve invloed kan hebben op de werking van het immuunsysteem. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het regelmatig consumeren van olijfolie kan zorgen voor verlagingen van belangrijke immunologische parameters. De meervoudig onverzadigde vetzuren in olijfolie zijn betrokken bij het reguleren van ontstekingsprocessen en kunnen mogelijk zelfs effectief ingezet worden bij de behandeling van sommige auto-immuunziekten[1].
Reumatoïde artritis is een chronische ontsteking van de gewrichten. Nog steeds is niet precies bekend welke oorzaken het ontstaan en verloop van dit ziektebeeld veroorzaken, maar men vermoedt dat ook het voedingspatroon een bepaalde invloed kan hebben.

Wetenschappelijk onderzoek[2] doet vermoeden dat het regelmatig consumeren van olijfolie de kans op het ontstaan van reumatoïde artritis kan verminderen. Het onderzoek toonde aan dat, mensen die geen of weinig olijfolie gebruiken, een 2.5 keer grotere kans hadden op het ontwikkelen van reumatoïde artritis dan mensen die wél veel olijfolie in hun dieet opnamen. Hoewel het mechanisme nog niet duidelijk is, wordt gedacht dat antioxidanten een rol spelen bij het proces.

[1] Rosillo et al: Dietary extra-virgin olive oil prevents inflammatory response and cartilage matrix degradation in murine collagen-induced arthritis in European Journal of Nutrition – 2015
[2] Athena Linso et al: Dietary factors in relation to rheumatoid arthritis: a role for olive oil and cooked vegetables? in American Journal of Clinical Nutrition – 1999

Tzatziki, Caçik en Raita

Pittige gerechten met chilipepers hebben soms een verfrissende tegenhanger nodig om in balans te komen. Een voorbeeld daarvan is tzatziki, een Griekse saus met oosterse roots.

Het basisrecept van tzatziki is eenvoudig: neem 2 deciliter (Griekse) yoghurt en voeg een geraspte komkommer (uitgelekt), drie teentjes fijngesneden knoflook, zout, peper en wat extra vergine Griekse olijfolie toe.
De oorsprong van tzatziki is ligt vermoedelijk in het oude Turkse rijk waar een broertje, caçik, nog steeds zeer geliefd is. De caçik heeft hetzelfde basisrecept, maar is aangevuld met een paar verscheurde wilde muntblaadjes en soms dille. Omdat in het verleden Turkije onder Griekse heerschappij heeft gestaan en Griekenland onder Turkse heerschappij, zijn de nationale keukens sterk door elkaar beïnvloed. Toch kunnen we het spoor van deze saus volgen: in de Balkan heeft het zijn meest westelijke verschijningsvorm en daar noemt men het xaxiq (Albanië). Als we onze aandacht naar het oosten richten dan ontdekken we dat in de keukens van India, Pakistan en Bangladesh een soortgelijke saus, raita, bekend is.

De raita is eveneens een yoghurtsaus, maar die in zuidelijk Azië gekruid is met koriander, komijn, munt en cayennepeper, aangevuld met andere kruiden en specerijen. Het specifieke recept hangt af van de streek en zelfs de familietraditie.

Olijfolie en Depressie [1]

Het lijkt zo voor de hand liggend: het Mediterrane dieet levert meer een gevoel van welbevinden op dan een dieet dat voornamelijk bestaat uit fastfood. De bevolking van landen rondom de Middellandse Zee nemen meer de tijd voor hun maaltijd, terwijl fastfood gewoonlijk snel naar binnen wordt gewerkt. Het werd dus tijd om eens te kijken of er ook echt wetenschappelijk bewijs was te vinden dat dit gegeven bevestigde. Dat bewijs is er nu en het was zelfs beter dan verwacht.
Onderzoekers bekeken het effect op het gemoed van het Mediterrane dieet en een dieet dat bestond uit producten met een laag vetpercentage. Aan de proefpersonen werd gevraagd of zij konden schatten hoeveel vetzuren (verzadigde vetzuren, meervoudig onverzadigde vetzuren, enkelvoudig onverzadigde vetzuren en transvetzuren) zij in hun voeding consumeerden plus hoeveel vetten (olijfolie, kokosolie, raapzaadolie, boter en margarine) zij gebruikten. Vervolgens werd gekeken hoeveel en welke proefpersonen gedurende de driejarige studie gevoelens van depressiviteit hadden meegemaakt. Het bleek dat de consumptie van de gevreesde transvetten de kans op het krijgen van een depressie verhoogde, terwijl een dieet dat rijk was aan olijfolie en onverzadigde vetten juist leek te wijzen op een kleinere kans op depressie[1].
Er is maar weinig onderzoek gedaan naar de rol van een dieet bij de preventie van depressies. Er bestaan wat aanwijzingen dat (het ontstaan van) depressies bepaalde mechanismen delen met (het ontstaan van) hart- en vaatziekten[2]. Dat zou kunnen betekenen dat de antioxiderende werking van bepaalde stofjes in olijfolie niet alleen zorgen voor minder hart- en vaatziekten, maar ook nog eens depressieve gevoelens kunnen tegengaan.

De leidster van beide onderzoeken, de Spaanse Almudena Sánchez-Villegas, durft zelfs te zeggen dat 'hoe meer fastfood je eet, hoe groter de kans op depressies.' Dat is ondertussen ook wetenschappelijk aangetoond: het westerse dieet met fast food en andere zooi levert zowel een depressie als verminderde cognitieve gezondheid op bij de onderzochte volwassenen[3].

[1] Sánchez-Villegas et al: Mediterranean dietary pattern and depression: the PREDIMED randomized trial in BMC Medicine – 2014 
[2] Sánchez-Villegas et al: Diet, a new target to prevent depression? in BMC Medicine – 2013
[3] Jacka et al: Western diet is associated with a smaller hippocampus: a longitudinal investigation in BMC Medicine - 2015

Olijfolie en de Gezondheid van het Hart

Regelmatige consumptie van olijfolie kan de gezondheid van het hart verbeteren, zelfs bij mensen die niet (helemaal) het zo geroemde Mediterrane dieet volgen. Dat is de uitkomst van recent wetenschappelijk onderzoek[1].

De consumptie van olijfolie wordt al veel langer geassocieerd met de preventie van hart- en vaatziekten. Olijfolie bevat oliezuur (ofwel oleïne) en phenylethanoïden als oleocanthal en oleuropein, die alletwee sterke antioxiderende and ontstekingsremmende eigenschappen bezitten.
Het vermogen van die phenylethanoïden om het lichaam te beschermen tegen de kwalijke invloeden van low density lipoprotein ofwel lage dichtheid lipoproteïne (LDL). Die LDL wordt het ‘slechte’ cholesterol genoemd. Veel cholesterol in die LDL-deeltjes is namelijk de directe oorzaak van het risico op hart- en vaatziekten. LDL vervoert cholesterol naar de cellen en spieren. Onderweg nestelt LDL zich gemakkelijk in de wanden van slagaders waardoor de slagaders kunnen vernauwen en dichtslibben. Dit proces heet slagaderverkalking. Hoe meer de slagaders vernauwd zijn, hoe groter het risico op een hart- of vaatziekte.

De resultaten van het onderzoek toonden aan dat het eigenlijk niet zoveel uitmaakt bij (nog) gezonde mensen of ze olijfolie met maar weinig phenylethanoïden consumeerden of juist olijfolie met hogere waarden aan phenylethanoïden. De wetenschappers concludeerden dat het oliezuur, een enkelvoudig onverzadigde vetzuur, betrokken moet zijn bij de gezondheidsvoordelen van olijfolie.

Uit een ander onderzoek bleek dat de werkzame stoffen in olijfolie juist de waarden van het gezondere en 'goede' high density lipoprotein ofwel hoge dichtheid lipoproteïne (HDL) wisten te verbeteren[2].

[1] Silva et al: Impact of a 6-wk olive oil supplementation in healthy adults on urinary proteomic biomarkers of coronary artery disease, chronic kidney disease, and diabetes (types 1 and 2): a randomized, parallel, controlled, double-blind study in American Journal of Clinical Nutrition – 2014
[2] Hernáez et al: Olive oil polyphenols enhance high-density lipoprotein function in humans: a randomized controlled trial in Arteriosclerosis, Thrombosis and Vascular Biology 2014

Olijfolie op Groenten

In ons land wordt op sommige groenten traditioneel nog even een klontje boter gedaan om de smaak te accentueren. In landen rondom de Middellandse Zee wordt diezelfde methode toegepast met olijfolie. De olijfolie wordt rijkelijk over maaltijden met groente en over salades gesprenkeld.

Men wist al langer dat de toevoeging van olijfolie aan groenten de opname van vitamines en antioxidanten kan verbeteren, maar het blijkt dat deze combinatie nog een ander effect heeft: het kan je beschermen tegen een hoge bloeddruk[1].
[Foto: Olive Oil Times]
Dit nieuwe onderzoek suggereert dat een eetpatroon, dat olijfolie met nitraatrijke groenten combineert, beschermt tegen een hoge bloeddruk. Van nitraatrijke groenten werd lang gedacht dat deze een beetje giftig waren, maar de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft recent geconcludeerd dat het onwaarschijnlijk is dat de blootstelling aan nitraat via groenten zal leiden tot gezondheidsrisico’s. Het Voedingscentrum heeft daarom de beperkende voorzorgsadviezen over de consumptie van nitraatrijke groente laten vervallen[2]. We kunnen dus nu echt genieten van nitraatrijkegroenten als spinazie, andijvie, rode biet en sla.

Onderzoekers waren ook in staat te bewijzen dat olijfolie en verse olijven zelf ook een bron zijn van zogenaamde nitro-vetzuren. Deze vetzuren beschermen tegen hart- en vaatproblemen en het betekent dat ze het bloeddrukverlagende effect van groenten ook nog eens versterken[3].

[1] Charles et al: Protection from hypertension in mice by the Mediterranean diet is mediated by nitro fatty acid inhibition of solubleepoxide hydrolase in Proceedings of the National Academy of Sciences – 2014
[2] Voedingscentrum: Adviezen nitraat en nitraatrijke groente (Factsheet) – September 2014. Pfd hier.
[3] Fazzari et al: Olives and Olive Oil Are Sources of Electrophilic Fatty Acid Nitroalkenes in PloS One – 2014

Olijfolie en Oleocanthal

Wetenschappers vragen zich al veel langer af waaraan het zogenaamde Mediterrane dieet precies zijn gezondheidsvoordelen ontleent. Is het misschien de rust die uitgaat van het gezamenlijk de tijd nemen voor een maaltijd? Zijn het wellicht de vaatverwijdende effecten van de alcohol in de bij de maaltijden genuttigde wijn?

De laatste tijd richt de aandacht van de wetenschap zich meer en meer op de stofjes die zich verbergen in olijfolie. Een belangrijke kandidaat is een antioxidant met de naam oleocanthal. Het stofje blijkt verantwoordelijk te zijn voor de ietwat brandende, peperachtige sensatie die achterin je keel plaatsvindt wanneer je echt goede olijfolie consumeert.
Het blijkt dat oleocanthal niet alleen een antioxidant is, maar ook ontstekingsremmende eigenschappen heeft. De werking doet wetenschappers denken aan die van ibuprofen. De werking van ibuprofen is gebaseerd op de remming van de zogenaamde cyclo-oxygenase-enzymen (COX). Deze enzymen zijn belangrijk voor de aanmaak van de stof prostaglandine. Prostaglandine is een stof die door het afweersysteem wordt aangemaakt op plaatsen waar het lichaam letsel heeft of waar er ontstekingen zijn. Ook oleocanthal heeft een remmend effect op die cyclo-oxygenase-enzymen.

Olijfolie bevat zoveel oleocanthal dat het consumeren van slechts 50 gram per dag van een goede olijfolie gelijk staat aan een tiende van een ibuprofen dosis voor volwassenen[1]. Die hoeveelheid is gelijk aan ongeveer 3.5 eetlepels. En, jawel, ibuprofen activeert precies dezelfde receptor achterin je keel als olijfolie, de hTRPA1-receptor[2].

Gewoonlijk wordt gedacht dat, als je bij voortduring slechts een klein beetje tekort komt van bijvoorbeeld een bepaalde vitamine, dat al kan leiden tot sub-klinische problemen, dat symptomen tot gevolg heeft die te vaag zijn om een arts een juiste diagnose te laten stellen. Omgekeerd kan een sub-klinische dosis van een ontstekingsremmer als oleocanthal dus ook zorgen voor een lichaam dat infecties beter kan afweren. Het is dus geen wonder dat men nu denkt dat het gedurende een langere termijn consumeren van kleine hoeveelheden goede olijfolie verantwoordelijk kan zijn voor de lage aantallen mensen met hart- en vaatziekten en de ziekte van Alzheimer in het Middellandse Zeegebied[3].

Nieuw onderzoek heeft zelfs bewezen dat oleocanthal in staat is om kankercellen binnen een half uur te doden, terwijl het gezonde cellen met rust laat. De onderzoekers noemden de resultaten zelfs verbazingwekkend (Amazingly, oleocanthal induced cell death in all cancer cells examined) en dat zeggen ze niet zo vaak[4].

[1] Beauchamp et al: Phytochemistry: ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil in Nature – 2005
[2] Peyrot des Gachons et al: Unusual pungency from extra-virgin olive oil is due to restricted spatial expression of oleocanthal’s receptor in Journal of Neuroscience - 2011 
[3] Abuznait et al: Olive-oil-derived oleocanthal enhances β-amyloid clearance as a potential neuroprotective mechanism against Alzheimer's disease: in vitro and in vivo studies in ACS Chemical Neuroscience – 2013
[4] LeGendre et al: Oleocanthal rapidly and selectively induces cancer cell death via lysosomal membrane permeabilization (LMP) in Molecular & Cellular Oncology – 2015