Van Pastítsio tot Pastiçe

Pastítsio (παστίτσιο) is een ovenschotel met pasta, gehakt en bechamelsaus, afkomstig van de Ionische Eilanden in Griekenland. Variaties op dit gerecht zijn ook te vinden in andere landen rond de Middellandse Zee.

Nadat Nikolaos Tselementes (1878-1958), een in Frankrijk opgeleide Griekse chef-kok, de originele moussaka al verprutst had door er een béchamelsaus overheen te doen en daarna het gerecht te gratineren, verlegde hij zijn aandacht naar de pastítsio. Ook die werd verdronken in een báchamelsaus en iedereen denkt tegenwoordig dat dit de traditionele manier van bereiding is. Niet dus,

De versie van Tselementes heeft een onderste laag van bucatini of andere buisvormige pasta, met kaas of ei als bindmiddel en een middelste laag van rundergehakt (of een mengsel van rundergehakt en varkensgehakt) met tomatensaus, kaneel en kruidnagel. De bovenste laag is een bechamelsaus of een Mornaysaus (een béchamelsaus met geraspte kaas), waaraan andere kruiden zoals nootmuskaat of piment zijn toegevoegd. Geraspte geitenkaas (Feta) wordt er vaak overheen gestrooid. In westelijk Griekenland is pastitsio een gerecht dat vaak als hoofdgerecht op tafel verschijnt en wordt vaak als geserveerd met een frisse salade.

Varianten Je vindt verschillende versies van dit gerecht in verschillende landen. In Italië wordt bijna als een lasagne wordt geserveerd. In de Verenigde Staten kent men dit gerecht als een versie van hun Mac and Cheese. Maar ja, de Amerikanen zijn natuurlijk collectief een beetje gek.

Pastiçe is een Albanese vorm van het Italiaanse pasticcio. Het betekent 'pastei', maar dat woord is uiteindelijk afgeleid van het Latijnse woord pasta, wat ooit niet meer betekende als 'deeg' en 'pasta' ('smeersel'). De Italianen hebben het woord op hun beurt weer gepikt van de Grieken, waar pastá (παστά) ooit 'bestrooien (met zout)' betekende.

Mede als gevolg van de tumultueuze geschiedenis van Albanië was de voedselvoorraad er vaak beperkt, dus huishoudens moesten het doen met het schamele wat ze nog in hun keukenkastjes hadden staan. Dankzij de handelsrelaties met Griekenland en Italië ontstond het recept voor pastiçe. Pastiçe is een huisgemaakt Albanees gerecht met pasta, feta, melk en eieren. Het wordt vervolgens bruingebakken en in taartvormige punten gesneden om te serveren. Je ziet dat de invloed van Nikolaos Tselementes beperkt is gebleven tot Griekenland, want in Albanië maakt men het gerecht nog steeds op de échte traditionele wijze klaar.

Omdat de Albanese keuken nog zo onontdekt is, publiceren we hier een recept van de Albanese pastiçe.

Ingrediënten:
- Zes eieren
- Twee kopjes melk
- Spaghetti (of ieder andere pastasoort)
- Feta
- Een scheut extra vergine olijfolie
- Zout en versgemalen zwarte peper naar smaak

Bereiding:
- Verwarm de oven voor tot 175^oC.
- Kook vervolgens de pasta tot deze al dente is. Het zal in de oven verder garen, dus je wilt niet dat de pasta papperig wordt.
- Terwijl de pasta kookt, begin je met het maken van een mengsel van de eieren, melk, zout, peper en olijfolie in een ovenschaal.
- Meng de feta door het mengsel, maar zorg ervoor dat het in grove stukken blijft.
- We hebben de hoeveelheid feta weggelaten, omdat iedereen zijn eigen hoeveelheid zal willen gebruiken.
- Zodra de pasta al dente is, voeg je deze toe aan het ei-fetamengsel. Blijf roeren tot alle spaghetti bedekt is en het mengsel gelijkmatig verdeeld is.
- Je kunt er tot slot eventueel nog broodkruimels overheen strooien.
- Zet de pastiçe in de oven en laat hem 45 minuten bakken of tot de bovenkant goudbruin is.
- Snij in porties en serveer.

Tip: Voor dit gerecht wordt in Albanië gewoonlijk een dikke, holle spaghetti gebruikt, die in ons land lastig te vinden is. De meeste Marokkaanse en Turkse winkels hebben het echter wel in hun assortiment.