De tragiek van Tunesische olijfolie

De Europese olijfoliemarkt wordt gedomineerd door enkele grote Spaanse en Italiaanse producenten met wereldwijde verkoopnetwerken. Deze bedrijven verkopen aanzienlijk meer olijfolie dan de Spaanse en Italiaanse bomen daadwerkelijk kunnen produceren. Dit veroorzaakt een structureel tekort tussen productie en verkoop, wat natuurlijk ten koste gaat van hunpotentiële omzet en winst.

Die Spaanse en Italiaanse bedrijven hebben echter een eenvoudige oplossing gevonden: ze importeren grote hoeveelheden Tunesische olijfolie in bulk, mengen die met hun eigen olijfolie en verkopen het vervolgens onder het label ‘Spaans’ of ‘Italiaans’.

Tunesië bereikte in het oogstjaar 2025|2026 een recordproductie van zo'n 400,000 ton olijfolie. Meer dan 300,000 Tunesische families verdienen hiermee hun inkomen, waarvan 85% op kleine boerderijen van minder dan 10 hectare. Olijfolie is dus niet alleen een binnenlandse economische motor, maar ook een belangrijke bron van buitenlandse valuta. In 2020 exporteerde Tunesië extra vierge olijfolie ter waarde van €715 miljoen, ongeveer de helft van alle landbouwexport.

Maar Tunesië heeft last van een aantal problemen: wereldwijd dalende prijzen voor olijfolie, Amerikaanse tarieven en grootschalige fraude.

Tunesië exporteert bijna uitsluitend olijfolie in bulk. Als het land zijn olie als merkproduct op de Europese markt zou kunnen verkopen, zou de exportwaarde kunnen oplopen tot meer dan €2 miljard. Echter, dit wordt verhinderd door de beperkingen die de Europese Unie het land oplegt.

De EU gaf Tunesië in 2016 een quotum van 56.700 ton olijfolie die belastingvrij naar EU-landen mocht worden geëxporteerd. Helaas worden grote delen van dit quotum tegen lage prijzen opgekocht door grote Spaanse multinationals. Het Tunesische Office National de l'Huile, dat namens de producenten onderhandelt, wordt buitenspel gezet door invloedrijke tussenpersonen met politieke connecties en financiële macht. Zij exporteren direct aan de grote Spaanse producenten en staan soms zelfs op hun loonlijst.

Tunesië is de grootste producent van biologische extra vierge olijfolie ter wereld, maar dit is nauwelijks bekend in Europa. Zoals het spreekwoord zegt: 'Onbekend maakt onbemind'. Deze situatie zal blijven voortduren zolang de machtige Spaanse handelaren de touwtjes in handen hebben, mogelijk zelfs met steun van Europese functionarissen.

Als we het cynisch bekijken, onderhandelt de EU feitelijk met Europese handelaren over olijfolie die uit Tunesië komt, terwijl Tunesische producenten nauwelijks aan bod komen.

Het is van groot belang dat de quota voor Tunesische olijfolie zo snel mogelijk worden opgeheven. Alleen dan kunnen Tunesische boeren hun olie onbeperkt en belastingvrij exporteren en eerlijk concurreren met Spaanse en Italiaanse producenten.

De Europese consument is vaak niet eens op de hoogte van deze situatie. Hierdoor kan men nauwelijks genieten van de uitstekende kwaliteit Tunesische extra vergine olijfolie. Ook zij zijn dus slachtoffer van de hebzucht van grote Spaanse en Italiaanse handelaren.

Wil jij genieten van pure, authentieke Tunesische olijfolie en tegelijkertijd eerlijke handel ondersteunen? Koop dan je extra vergine olijfolie van een kleine importeur die rechtstreeks inkoopt bij Tunesische boeren. Zo draag je bij aan een betere toekomst voor de Tunesische landbouw.