Olijfoliefraude: Een groeiende bedreiging

In heel Europa neemt fraude met olijfolie toe. Van het kleuren van goedkope zaadoliën tot het verkopen van mengsels van lage kwaliteit als ‘extra vergine’ – criminelen profiteren van recordprijzen. Het gevolg laat zich raden. Consumenten betalen hoge prijzen voor nep-olie — en lopen in sommige gevallen zelfs kans op gezondheidsrisico’s.

Voedselfraude neemt toe, zo blijkt uit het rapport van mei 2025 over vermoedens van fraude in de agrovoedingssector in de EU. Hoewel frauduleuze praktijken altijd al hebben bestaan, is er de afgelopen jaren een opvallende toename te zien in het aantal gevallen waarbij olijfolie betrokken is. In 2026 waarschuwde de EU dat controlemaatregelen nog steeds tekort schoten.

Een veelgebruikte methode is om transparante zaadoliën, zoals koolzaadolie of zonnebloemolie, groenig te kleuren met chlorofyl of gelig met carotenoïden, en ze vervolgens te laten doorgaan voor extra vergine olijfolie. Deze namaakproducten kunnen vervolgens tegen hoge prijzen worden verkocht, waarbij flessen van een halve liter tussen de €20 en €70 kunnen kosten.

Sommige fraudeurs labelen olie van inferieure kwaliteit simpelweg als extra vergine olijfolie, of verhogen de kwaliteit van vierge olijfolie nét genoeg om de olie te kunnen verkopen als extra vergine olijfolie.

Naast financieel bedrog kan vervalste olie ook gezondheidsrisico's met zich meebrengen, vooral als er chemicaliën aan worden toegevoegd om de smaak, kleur of geur te veranderen.

Verontreinigde koolzaadolie
Een bekend voorbeeld stamt uit Spanje, waar criminelen in 1981 koolzaadolie voor menselijke consumptie op de markt brachten die bedoeld was voor industrieel gebruik (gedenatureerd met aniline)[1][2][3]. Die aniline is giftig bij inademing van de dampen, inslikken of absorptie via de huid. Het gevolg was dat 20,000 mensen ziek werden en meer dan 330 dodelijke slachtoffers te betreuren waren, en enkele duizenden die blijvend invalide werden. Na de acute fase werden diverse andere chronische symptomen zichtbaar. Het syndroom werd in Spanje síndrome del aceite tóxico genoemd, ofwel Toxic oil syndrome (TOS).

De veiligste aanpak is uiteraard om te kopen bij gerenommeerde leveranciers, maar hoe vind je die? Het antwoord is: Koop je extra vergine olijfolie bij kleine, gedreven importeurs. Die bewaken hun extra vergine olijfolie van boom tot bord.

Ja, die extra vergine olijfolie is prijziger dan die welke je in de supermarkt kunt kopen, maar het is het waard. Je ervaart het verschil met elke druppel.

[1] Hill et al: Possible etiologic agents for toxic oil syndrome: fatty acid esters of 3-(N-phenylamino)-1,2-propanediol in Archives of Environmental Contaminationd and Toxicology - 1995
[2] Closa et al: Absorption and effects of 3-(N-phenylamino)-1,2-propanediol esters in relation to toxic oil syndrome in Lipids – 2001
[3] Morato et al: On the generation and outcome of 3-(N-phenylamino)propane-1,2-diol derivatives in deodorized model oils related to toxic oil syndrome in Chemical Research in Toxicology - 2005