Panzanella Salade

De panzanella werd voor het eerst beschreven door de (ooit) beroemde schilder en dichter Agnolo di Cosimo (1503-1572), beter bekend als Bronzino. Hij dankte zijn bijnaam aan zijn relatief donkere huidskleur, gecombineerd met een bos rood haar. Hij noemde de salade in zijn gedicht 'In lode delle cipolle' ('Een lofzang op uien'). In dit werk prijst hij een eenvoudige, 'salade-achtige' bereiding van geweekt of geroosterd brood, gecombineerd met gehakte uien, (toen nog) postelein, komkommers en kruiden zoals olijfolie en azijn – elementen die ouder zijn dan de moderne panzanella op basis van tomaten, aangezien tomaten in die tijd nog niet algemeen verkrijgbaar waren in Italië. Hij schreef dat zo'n gerecht 'vince ogn'altro piacer di questa vita' ('alle andere genoegens in dit leven overtreft').

De salade is echter veel ouder en dateert waarschijnlijk uit de tijd van het Romeinse Rijk.

Deze salade is waarschijnlijk ooit ontstaan als een simpele uiensalade met brood (of een broodsalade met uien), omdat tomaten tot na de Tweede Wereldoorlog een luxeartikel bleven in het Middellandse Zeegebied. De naam van de salade, panzanella, suggereert ook deze oorsprong: pan is het Italiaanse woord voor 'brood' en zanella is het verkleinwoord van zana, wat 'kom' betekent. Samen betekenen ze 'brood (eten) uit een kommetje'.

Men denkt dat de originele versie van panzanella uit noodzaak is ontstaan en onderdeel was van de zogenaamde cucina povera ('armeluiskeuken'). Nog niet zo heel lang geleden bestond er veel armoede op het platteland van Italië, waar de natuur niet altijd even genereus was. Dus moest men gebruik maken van de ingrediënten die wél beschikbaar waren, zoals oud brood.

Toch is panzanella zeker geen ongezonde Italiaanse salade. Hij wordt gemaakt van stukjes oud, vochtig brood, belegd met rijpe tomaten, uien, basilicum en een dressing van wijnazijn en extra vergine olijfolie. Deze salade is een specialiteit van de Italiaanse provincie Toscane, waar hij meestal gegeten wordt tijdens de hete, stoffige zomermaanden. De salade maakt uiteraard gebruik van de verse groenten, fruit en kruiden die dan beschikbaar zijn.

De exacte ingrediënten van panzanella variëren en de salade kan soms extra ingrediënten bevatten, zoals komkommer, olijven en zelfs kaas.