Mediterraan voedingspatroon beschermt mogelijk tegen MS

Een Mediterraan voedingspatroon lijkt samen te hangen met een lager risico op het ontwikkelen van multiple sclerose (MS), zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek[1].

Multiple sclerose (MS) is een chronische neurologische aandoening, waarbij het immuunsysteem de beschermlaag rond zenuwen aantast. Hierdoor kunnen klachten ontstaan, zoals spierzwakte, vermoeidheid, evenwichtsproblemen en cognitieve stoornissen. De ziekte wordt beïnvloed door zowel genetische aanleg als omgevingsfactoren. Eerder onderzoek wees al op mogelijke risicofactoren zoals roken, obesitas, vitamine D-tekort, luchtverontreiniging en een doorgemaakte infectie met het Epstein-Barrvirus (Ziekte van Pfeiffer)[2]. Voeding wordt echter steeds vaker genoemd als mogelijke aanvullende factor.

Voor het onderzoek maakten de wetenschappers gebruik van gegevens uit een grote bevolkingsstudie in Zweden. In totaal deden 1,953 mensen met recent vastgestelde MS mee, evenals 3,557 controlepersonen zonder MS. De deelnemers vulden vragenlijsten in over hun voedingsgewoonten vijf jaar vóór de diagnose of deelname aan het onderzoek. Daardoor probeerden de onderzoekers te voorkomen dat veranderingen in eetpatroon ná de diagnose de resultaten zouden beïnvloeden.

De onderzoekers vergeleken verschillende voedingspatronen, waaronder een Mediterraan voedingspatroon, een vegetarisch of veganistisch dieet en een dieet met een lage glycemische index.

Vooral het Mediterrane voedingspatroon viel op. Mensen die deze manier van eten volgden hadden ongeveer de helft minder kans op het ontwikkelen van MS dan deelnemers die een vooral westers dieet consumeerden. Het Mediterrane voedingspatroon bestaat doorgaans uit veel groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, extra vergine olijfolie, vis en noten, met relatief weinig rood vlees en sterk bewerkte voedingsmiddelen.

Volgens de onderzoekers kan dit effect mogelijk verklaard worden door de ontstekingsremmende eigenschappen van het Mediterrane voedingspatroon. Westerse voeding bevat immers vaak grote hoeveelheden verzadigde vetten, suiker en ultrabewerkte producten, die ontstekingsprocessen in het lichaam kunnen stimuleren. Het Mediterrane voedingspatroon bevat juist veel vezels, antioxidanten en onverzadigde vetten, die een gunstig effect kunnen hebben op het immuunsysteem en de darmflora.

Opvallend was dat de studie geen duidelijk verband vond tussen MS-risico en een vegetarisch of veganistisch dieet. Ook een dieet met een lage glycemische index bleek nauwelijks een beschermend effect te hebben.

De onderzoekers benadrukken wel dat het om een observationele studie gaat. Er is dus geen direct bewijs dat een Mediterraan voedingspatroon MS voorkomt. Mogelijk spelen ook andere leefstijlfactoren een rol. Wel werd in de analyses rekening gehouden met factoren zoals lichaamsgewicht, alcoholgebruik, roken, beweging en blootstelling aan zonlicht.

Dit onderzoek levert opnieuw aanwijzingen dat wat je eet een belangrijke rol kan spelen bij (het ontstaan van) ontstekingsziekten en mogelijk zelfs bescherming biedt tegen neurologische aandoeningen, zoals MS.

En daar bleef het niet bij, want in 2026 verscheen wederom een onderzoek met MS als onderwerp. Een gezond voedingspatroon tijdens de adolescentie zou mogelijk het risico op late-onset multiple sclerose (LOMS) kunnen verkleinen[3]. In de meeste gevallen openbaart de ziekte zich tussen het twintigste en veertigste levensjaar. Bij late-onset multiple sclerose gebeurt dit pas na je vijftigste.

De onderzoekers vonden aanwijzingen dat jongeren die vaker zuivel, vis, noten, groenten en fruit consumeerden, op latere leeftijd minder kans hadden om multiple sclerose te ontwikkelen.

[1] Alfredsson et al: Inverse association between Mediterranean diet and risk of multiple sclerosis in SAGE – 2023. Zie hier.
[2] Rival, Thouvenot: Non-infectious environmental risk factors of multiple sclerosis: Mechanisms and intervention windows for prevention in Revue Neurologique - 2026. Zie hier.
[3] Kasbi et al: The influence of adolescent diet on the occurrence of late-onset multiple sclerosis: a population-based case–control study in BMC Neurology - 2026. Zie hier.