De (soms) valse wereld van extra vergine olijfolie

Olijfolie is een echt natuurproduct dat met liefde zou moeten worden behandeld door iedereen in de keten. Je zou kunnen zeggen dat de kwaliteit van extra vergine olijfolie van boom tot bord centraal moet staan, waarbij elke stap met zorg wordt omringd. De kleur en smaak zijn weliswaar afhankelijk van de olijfsoort en kan variëren van lichtgeel tot diepgroen en van boterig tot grassig. Bij goede extra vergine olijfolie voel je zelfs een peperig gevoel achter in je keel, het gevolg van de aanwezigheid van oleocanthal.

Olijfolie van de hoogste Kwaliteit
Extra vergine olijfolie wordt verkregen door de eerste, koude persing van olijven zo kort mogelijk na de pluk. Door het plukken en het vervoer raken olijven altijd iets beschadigd en neemt de zuurgraad toe. Dus hoe lager de zuurgraad van olijfolie, hoe hoger de kwaliteit.

De Europese Commissie heeft enkele definities vastgesteld om de consument duidelijk te maken welke kwaliteit olijfolie hoort bij welke zuurgraad.
– Extra vergine olijfolie: ‘Extra Maagdelijke’ Olijfolie van de eerste persing. Olijfolie met een gehalte aan vrije vetzuren van niet meer dan 0.8 gram per 100 gram;
– Vergine Olijfolie: ‘Maagdelijke’ Olijfolie met een gehalte aan vrije vetzuren van niet meer dan 2.0 gram per 100 gram;
– Lampante Olijfolie: ‘Lampolie’. Niet geschikt voor menselijke consumptie, maar werd (en wordt) gebruikt voor verlichting. Met deze benaming wordt iedere olijfolie aangeduid met een hogere zuurgraad dan 2.0%, inclusief vergine olijfolie die is verontreinigd met andere ongewenste stoffen.

Fraude bij (sommige) olijfolieproducenten
Grote olijfolieproducenten leveren veel aan grote supermarktketens en die zetten altijd druk om de prijzen zo laag mogelijk te houden. Helaas gaat dit vaak ten koste van de kwaliteit van de olijfolie.

Onder druk wordt alles vloeibaar, zo luidt een gezegde en dat is ook hier het geval. Die producenten verrichten een tweede en soms zelfs derde persing op de olijvenpulp. Dan wordt gebruik gemaakt van verhitting en zelfs chemicaliën. Het resultaat is uiteraard een olijfolie die vrijwel ongeschikt is voor consumptie. Het is bijna lampante olijfolie.

Maar die fabrikanten hebben een trucje verzonnen: ze mengen die troep, die ze olijfolie noemen, met net genoeg extra vergine olijfolie om die belangrijke grens van 0.8 gram vrije vetzuren per 100 gram te behalen. In de supermarkt ligt deze olie dus als extra vergine olijfolie in de schappen voor een zeer aantrekkelijke prijs.

Etiketten misleiden (soms)
Bovendien staat het etiket soms ook bol van de onwaarheden. Een steekproef van het Olijfolie Instituut bij de drie grootste Nederlandse supermarkten toonde aan dat 74% van de flessen olijfolie, gelabeld als extra vergine, niet voldoet aan de etiketteringseisen. In sommige gevallen was zo erg dat de kwaliteit van de olijfolie bestempeld zou moeten worden als lampolie (lampante) en niet meer geschikt is voor menselijke consumptie.

Die supermarktolie mist (soms) alles wat een goede olijfolie zo gezond maakt. Zelfs de heerlijke geur en smaak is verdwenen. Ruik eens aan zo’n fles en je ontdekt dat die extra vergine olijfolie vaak geurt naar nat karton of naar helemaal niets. Niets is overgebleven van die boterige tot grassige geur. De Keuringsdienst van Waarde deed het onderzoek voor je.

Het verband tussen kwaliteit en prijs
Goede extra vergine olijfolie kost bij inkoop (in bulk) al €7 tot €10 per liter en die prijs stijgt ieder jaar verder. Dan komen er nog de kosten van afvullen, etiketteren en transport bij.

Zo’n perfecte extra vergine olijfolie mag daarom best iets duurder zijn dan die 'olijfolie' uit de supermarkt.